Tips voor je manuscript

Boeken over schrijven

Informatie voor het schrijven van een manuscript, verhaal, etc. Elke schrijver, heeft zijn of haar ervaringen met het schrijven. Opgebouwd door uren en uren zwoegend pogingen gedaan te hebben om de ideale tekst te formuleren. Wat zou het mooi zijn als anderen hun voordeel kunnen doen met jouw ervaringen en omgekeerd natuurlijk. Hier vind je tips voor jouw manuscript of verhaal. 

Personages

Samenvatting:

personagesOm zijn ideeën om te zetten in een boeiend verhaal zal de novice schrijver een aantal vaktermen moeten begrijpen en beheersen, zoals de 5 basiselementen die een verhaal vormen. In vorig hoofdstuk heb ik uitvoerig het creëren van een verhaalwereld beschreven. Maar een goed verhaal dat in de geest blijft hangen, is vooral gebaseerd op de kracht van de personages. Daarover gaat het in volgend artikel, het 2de basiselement nodig bij een goed verhaal.

Omgeving of setting
Personages
Intrige of plot
Thema
Stijl

Personages, protagonisten, antagonisten

In vorig hoofdstuk heb ik het uitvoerig gehad over de verhaalwereld die de auteur creëert. In deze wereld zal hij nu zijn fictieve, historische of bestaande personen plaatsen die het verhaal zullen uitmaken. Deze personen zullen bepalend zijn of het verhaal een groot publiek zal aanspreken of niet. Deze personen zullen de oorzaak zijn van conflicten, die onmisbaar zijn voor een goed verhaal.

Iedereen kent de romans In de ban van de ring, Game of Thrones, Hungergames, Het Rad des Tijds, The Walking Dead, Harry Potter. Wat hebben zij gemeen?

Is het de actie die de lezer aanspreekt? Of de omgeving?

Nee. Deze verhalen behorend tot verschillende genres, vinden een weids lezerspubliek, ook bij mensen die dit genre normaal niet lezen.

De reden? Diepgaande personages!

Wie kent niet de namen Gandalf, Frodo, Harry Potter, Cersey, Tyrion, Jon, enz…Zowel de beschreven personages, als de acterende personages in de gelijknamige verfilmingen, imponeren de lezers en kijkers. Of ze nu held (Rick, Daryl, Michonne- The Walking Dead, Frodo-In de ban van de Ring), booswicht (Negan, Simon - The Walking Dead), mentor (Gandalf-In de ban van de Ring) of gek (Eugène - The Walking Dead) zijn. Elk van deze personages gelooft dat hij de hoofdpersoon is, heeft een doelstellingen en vindt de anderen behulpzaam of schadelijk.

De novice auteur zal dus veel aandacht moeten besteden bij de keuze van zijn personages. ZEER BELANGRIJK. Om dat te kunnen doen, moet hij eerst weten wat hij zal vertellen. Daarom raden bekende auteurs novices aan om, voor ze beginnen met de verhaalwereld en de personages vast te leggen, een synopsis te schrijven van ongeveer een pagina. Later zal die ook van pas komen bij het uitwerken van het verhaal. (Daarover later)

Wie speelt mee in het verhaal? That’s the question.

De auteur zal zijn personages onderverdelen in een aantal categorieën. Deze zijn:

Hoofdpersoon (personen) of protagonist(en).

Meestal is die bepaald door zijn menselijke eigenschappen. Hij is de held met wie de lezers zich zullen vereenzelvigen. Een sterke held, maar menselijk wezen en dus niet perfect. Denk aan Rick Grimes in The Walking Dead, of Frodo In de ban van de Ring. Ze hebben allen karaktereigenschappen die voor conflicten zullen zorgen, zowel in hun omgeving, als intern.

De tegenstander, booswicht of protagonist

De slechterik is meestal de directe tegenstander van de held. Niets belet om meerdere tegenstanders te creëren, vooral als men een serie verhalen gaat schrijven. In The Game of Thrones zijn er meerdere helden en slechteriken. Allen hebben een sterke persoonlijkheid. Denk aan Negan in The Walking Dead.

Bijfiguren

Deze personen kunnen toevallige ontmoetingen zijn die een gevolg hebben, familieleden of vrienden die de held bijstaan of tegenwerken. Ze kunnen de held vervolledigen. Zoals In de Ban van de Ring, waar Frodo bijgestaan wordt door drie vrienden, zonder wie hij zijn objectief niet zou kunnen bereiken.

Mentor

Is een ouder persoon die de held voorbereidt op zijn taak. Denk aan Gandalf, In de ban van de Ring. Deze persoon kan een militaire trainer zijn, een toevallige ontmoeting die uitgroeit tot een vriendschap. In vele gevallen sterft deze mentor voordat hij de held volledig kan trainen of op de hoogte brengen. In In de ban van de Ring sterft de mentor niet.

Maar, hoe moeten de personages zijn?

In de eerste plaats kan een personage dynamisch of statisch zijn.

Wat is het verschil tussen beide?

Een dynamisch personage maakt een ontwikkeling door. Hij groeit, evolueert, verandert van mening, radicaliseert, wordt depressief, wordt uiteindelijk een slechterik of een held…

De lezer krijgt heel wat informatie over deze persoon die bovendien vaak een complex karakter heeft, dus moeilijk te doorgronden is. Dit kan een psychopaat zijn, maar ook iemand die zijn eigen identiteit niet kan vinden. Of iemand die zijn geheugen heeft verloren na een ongeval.

Een statisch personage maakt nauwelijks een ontwikkeling door. Zijn karakter is weinig uitgewerkt. De informatie over zijn innerlijke leven en zijn fysiek uiterlijk wordt bij stukjes vermeld.

De auteur zal dus goed moeten nadenken welke personages hij verkiest, of welke personages zijn verhaal boeiend kunnen maken. Het aanleggen van een register en/of schetsen is een heel goed hulpmiddel.

Hoe dan ook, elk personage, ongeacht de categorie waartoe het behoort (hierboven beschreven), kan gedefinieerd worden door vier elementen: zijn fysieke eigenschappen, zijn emotioneel en familieleven, zijn intellectueel leven en zijn achtergrond en motivatie.

Fysieke eigenschappen:

Het gaat om de gegevens die ook op een identiteitskaart of paspoort voorkomen zoals geboortedatum, grootte en gewicht, ogenkleur, etnische afkomst, lichamelijke letsels of kentekens (littekens of tattoos). Een fysieke beschrijving kan in 2 tot 3 zinnen. Stel je de vraag: als ik naar iemand kijk, wat blijft er van hem in mijn geest hangen? Opvallende neus, litteken, gezichtsvorm, haren, brede schouders, groot, klein…Beschrijf voldoende om de lezer de mogelijkheid te bieden zich in de geest een beeld te vormen van het personage, maar laat ruimte voor zijn verbeelding. 

Emotioneel en familieleven

Deze beschrijving kan gedetailleerd zijn. De meeste lezers hebben belangstelling in het privaatleven. Wat een ruim begrip is. Iedereen beseft ook wel dat het privaatleven invloed heeft op het professioneel leven, of in het algemeen op het gedragspatroon van het personage.

Hoe gedetailleerder de fiche, hoe gemakkelijker de auteur zijn verhaal zal kunnen schrijven, want zonder verhaal geen conflict, en de persoonlijkheid van een individu ligt meestal aan de basis van conflicten.

Een voorbeeld?

Beschrijf de persoonlijkheid in 25 woorden of minder, rekening houdend met:

Welk soort humor heeft personage?

Is hij gelovig of niet? Indien ja, welk geloof.

Waar ligt zijn afkomst?

Welke politieke overtuiging en/of is hij lid van een politieke partij? (Welke)

Heeft hij familie? Broers, zusters, ouders, echtgenote, kinderen, minnares (minnaar)?

Hoe is zijn verhouding met familie?

Beschrijf soort vrienden, inclusief de beste mannelijke en vrouwelijke vrienden.

Beschrijf zijn vijanden, en hoe deze vijandschap tot stand kwam.

Welke kledij draagt hij meestal?

Wat heeft hij in zijn zakken? Portefeuille, geldbeugel, rugzak? De inhoud in detail.

Hoe ziet zijn woning eruit? Detail.

Wat is zijn beste jeugdherinnering? Zijn slechtste?

Hoe zou zijn beste vriend hem beschrijven?

Hoe ziet hij zichzelf?

Natuurlijk kan deze lijst tijdens het schrijfproces aangevuld of verbeterd worden.

Intellectueel en professioneel leven.

Een personage heeft meestal een opvoeding genoten, heeft een publiek leven en eventueel een loopbaan.

Beschrijf zijn studies en schoolleven. (Eventuele incidenten, gebeurtenissen die zijn leven hebben bepaald)

Beschrijf zijn professioneel leven, en de weg die hij heeft afgelegd om zijn huidige plaats of functie te bereiken.

Wat is zijn voorkeur voor muziek, literatuur, films, vrouwen, seks…

Beschrijf zijn hobby’s?

Wat is zijn levensfilosofie?

Beschrijf zijn angsten, dromen, hoop, objectieven?

Beschrijf zijn deugden en ondeugden, zijn gaven en talent.

Achtergrond en motivatie

Waarden:

Opvoeding en jeugd belevenissen bepalen grotendeels het karakter van een individu. Heeft hij een groot gevoel voor gerechtigheid of is hij radicaal opgevoed met haatgevoelens voor bepaalde groepen? De opvoeding, opleiding en culturele omgeving waarin hij groot wordt, spelen hierbij een belangrijke rol.

Ambities

Elk individu heeft wensdromen en bij sommigen zijn die sterker dan bij anderen. Beschrijf wat het personage wil bereiken. Wil hij ridder worden? Ingenieur, politicus, generaal? En waarom?

Verhaaldoelstelling

Wat denkt het personage concreet te moeten doen of te moeten worden om zijn ambities waar te maken?

Denk aan Frodo (In de ban van de Ring) die de taak heeft een ring te vernietigen om het kwaad te overwinnen en ALLES opoffert om deze taak tot een goed einde te brengen.

Dit lijkt een enorme karwei, en dat is ook zo. Hoe uitgebreider de voorbereiding, hoe makkelijker het schrijven, want dan kan de auteur zich volledig op zijn verhaal en structurering ervan concentreren. De tijd die hij benut aan zijn voorbereiding, zal hij dubbel en meer besparen tijdens het schrijven. Bovendien bestaat er minder kans zich te vergissen in details, wat maar al te vaak voorkomt bij auteurs die deze voorbereiding overbodig vinden, en zich beperken tot korte notities.

Maar denk niet dat je meteen van elke persoon een gedetailleerde schets moet opstellen. Meestal volstaat het met een algemene personageschets op te stellen. Als je deze informatiseert, kun je die later altijd gemakkelijk bijwerken.

Begin dus met een vereenvoudigde schets die volgende elementen bevat:

 

Naam en rol: Bv Cor Raven – journalist – protagonist

Ambitie: de waarheid verkondigen, ondanks het politiek niet correct

Doelstelling: vinden van zijn zus

Conflict: nachtmerries en innerlijk conflict tussen wraakgevoelens en zijn streven naar rechtvaardigheid.

Openbaring: verandert in een genadeloze verdediger van het recht.

Samenvatting: verhaallijn in één zin: Cor Raven, Nederlands freelancejournalist gaat op zoek naar zijn verdwenen zus.

Niet alle details moeten in het verhaal voorkomen, maar als je meerdere delen schrijft, zal het een hulpmiddel zijn om nieuwe details in nieuwe boekdelen onder te brengen.

Na het opmaken van de personageschetsen of fiches, moet de auteur ook nog de verschillende verhaallijnen of gezichtspunten uitstippelen. Fictie gaat over wat er NU gebeurt, en om een personage te beschrijven dat NU handelt, moet de auteur het gezichtspunt van een personage kiezen. Beschouw de observaties en de gevoelens van een personage als een camera waarmee je het verhaal zichtbaar maakt.

De auteur kan dat op verschillende manieren doen. Er is de ik-vorm die het verhaal brengt vanuit het gezichtspunt van de vertellende persoon. Maar dat maakt het onmogelijk om andere gebeurtenissen op andere plaatsen, of andere gezichtspunten weer te geven. Dit kan eentonig en langdradig worden.

Echter, het derde persoon gezichtspunt biedt de mogelijkheid meerdere gezichtspunten te beschrijven in meerdere scenes, wat meerdere verhaallijnen mogelijk maakt. Opgelet: een gezichtspunt per scene, waarin de auteur alles beschrijft wat deze persoon ziet, hoort en ruikt.

Zo kan de auteur bepalen hoeveel gezichtspunten hij nodig heeft. Er zijn geen beperkingen, maar aanvaard een goede raad: overdrijf niet. Kenners spreken van drie tot maximaal vier gezichtspunten, zeg verhaallijnen. Game of Thrones verwaarloost deze regel, waardoor veel lezers beweren dat het moeilijk is om in het verhaal te komen en zich in te leven. Waarschijnlijk de reden waarom de auteur George R.R Martin of zijn uitgever achteraan het boek een lange naamlijst per koninkrijk bijgevoegd.

Er bestaan geen vaste regels over HOE je een verhaal moet vertellen, maar de ervaring van bestsellerauteurs en uitgevers heeft geleerd dat de hierboven beschreven methodes de meeste kans tot succes bieden. Per slot van rekening wil iedere auteur gelezen worden en zijn boeken verkopen.

Het opmaken van personageschetsen of fiches en het bepalen van de personen wiens gezichtspunten de auteur zal gebruiken, is het gemakkelijkste deel van de planning. Het moeilijkste deel wordt de beschrijving van de personages zonder de dynamiek van het verhaal te stoppen of af te remmen. Twee pagina’s persoonsbeschrijving (net als bij het schrijven van de verhaalwereld) breekt de spanning en maakt het lezen saai.

Hoe kan de lezer dan de informatie over een personage krijgen, zonder dat de spanning stopgezet wordt?

Dat kan door: gepaste dialoog, actie, beschrijving van een personage door de observatie (gezichtspunt) van een andere persoon, innerlijke monoloog of gedachten die opduiken bij de confrontatie met iets of iemand (meestal worden die schuingedrukt), uiterlijke emotie of het gedragspatroon van een personage (de observatie gebeurt dan door een andere persoon). Uiteindelijk kunnen flashbacks of dromen bepaalde gebeurtenissen uit het verleden van het personage onthullen, waardoor de lezer diens huidig gedragspatroon beter kan begrijpen.

Dit alles zal in een later hoofdstuk uitvoeriger behandeld worden.

De tot nu toe behandelde hoofdstukken volstaan een noviceschrijver om een volledige planning van zijn verhaal op papier te zetten, of te registreren in een digitaal bestand. Word en Libre Office Writer zijn geëigend om een degelijke planning gestructureerd op te stellen. Dergelijke bestanden bieden de mogelijkheid om op elk moment te kunnen veranderd worden. Zo ben ik als auteur begonnen, hoewel ik ondertussen een gespecialiseerd programma gebruik, Snowflake Pro, dat enkel in het Engels verkrijgbaar is in de VS voor amper 100$. Maar wat Snowflake Pro biedt, kan makkelijk met Word en Writer gesimuleerd worden, maar dan moet je Word en Writer iets beter beheersen dan een doorsnee gebruiker.

Meer lezen van de schrijfcoach? Klik hier!

Dit artikel delen?
Pin It

Schrijven, Manuscript, Schrijfcoach, Schrijftechnieken

(Gemiddelde waardering 5 met 1 waardering(-en)

Login of registreer om een reactie te plaatsen