Voor schrijvers, door schrijvers

Schrijvers - informatie

Informatie voor schrijvers
Informatie door, voor en over schrijvers. Van schrijftips tot praktische zaken waar je als schrijver mee te maken krijgt. Zelf wat te melden voor deze rubriek? We stellen lezenswaardige informatie erg op prijs.

Verhaallijn en 3-act structuur

De schrijfcoach: hoofdstuk 4.

Samenvatting:

Hoofdstuk 4 schrijfcoachNa het creëren van een verhaalwereld en boeiende personages opgenomen in lijsten of steekkaarten die tijdens het schrijfproces nog kunnen aangepast of uitgebreid worden, is het tijd om aan het verhaal zelf te denken. 

  1. Omgeving of setting
  2. Personages
  3. Intrige of plot
  4. Thema
  5. Stijl

Intrige

De moderne roman is een uiterst complexe kunstvorm, die we kunnen onderverdelen in een zestal complexe lagen. De twee toplagen zijn de verhaallijn en de 3-act structuur. De andere lagen zoals synopsis, scène lijst, scène en dialoog en actie worden later behandeld.

Een verhaallijn zal niet alleen de reactie uitlokken (of niet) van de agent, de uitgever en de lezer, maar tevens een hulp zijn voor de auteur tijdens het opstellen van zijn planning en het schrijven van zijn verhaal. Mogelijk schrijven ervaren auteurs deze verhaallijn al voor ze de verhaalwereld en de personages creëren. Het schrijven van een goede verhaallijn moet dus voldoen aan een paar eisen, wil men om het even welke lezer bekoren.

Deze eisen zijn:

Kort

Emotioneel

Nieuwsgierigheid opwekken.

Het vraagt enige ervaring om een boeiende één-zin samenvatting van een boek te schrijven. Het klinkt eenvoudig, maar een roman van 300 pagina’s resumeren in één zin van 25 woorden is allesbehalve gemakkelijk.

Goede verhaallijnen van bekende romans vertonen gelijkaardige kenmerken:

Ze zijn kort, maximaal 25 woorden lang.

Ze beperken zich tot één, maximum twee hoofdfiguren.

De personages onbenoemd. (Bv: Een gehandicapte wil zijn vermoorde zoon wreken)

Bevatten één rode draad, hetzij de meest intrigerende, hetzij de meest interessante.

Deze verhaallijn kun je tijdens het opmaken van je planning altijd weer verfijnen en aanpassen.

De novice schrijver vraagt zich nu af wat hem kan helpen om een goede verhaallijn te schrijven. Er zijn geen vaste regels, en ik kan enkel een paar hints opsommen:

Focus op het hoofdpersonage.

            Welk personage vertoont de meeste contradicties in zijn morele waarden?

            Welke protagonist/antagonist speelt de sterkste rol?

            Wat willen je hoofdfiguren bereiken?

            Welke van je hoofdfiguren heeft de grootste hindernissen te overwinnen?

Schrijf een zin over een personage dat een mogelijke vraag over het verhaal suggereert

            Stel je de vraag of het personage al dan niet zal slagen zijn einddoel te bereiken.

Edit de verhaallijn als je die kunt verbeteren.

            Een goede verhaallijn schrijven vergt VEEL oefening. Steeds moet je je afvragen:

Is het personage interessant? Is de intrige eenvoudig? Zijn de woorden emotief?

Vergeet niet dat alles wat niet belangrijk is, uit de verhaallijn geschrapt moet worden!!!

Bewaar de verhaallijn en pas die geregeld aan mocht dit nodig zijn. Denk niet dat je eerste verhaallijn meteen de goede is.

Een voorbeeld een verhaallijn over mijn roman “Schaduwmannen”

Een getraumatiseerde Nederlandse en een op wraak beluste Bosnische oorlogsveteraan en een politie-inspecteur jagen op een mysterieuze moordenaar die een fout uit het verleden wil wissen.

Een roman moet enerzijds eenvoudig genoeg zijn om in één zin samen te vatten, maar anderzijds voldoende complex om driehonderd pagina’s te vullen die de lezer tot op het einde van de tekst moet boeien. Er bestaan geen vaste regels of een vastgelegde vormtechniek om een verhaal te structureren, maar de praktijk heeft uitgewezen dat de regel-van-drie de beste methode is om een boeiend verhaal te schrijven. Bijna alle bestsellers (die verfilmd zijn), gebruiken deze regel. Ook scenarioschrijvers voor tv en cinema. Iedereen heeft op school ooit korte verhalen en verhandelingen moeten schrijven, en heeft geleerd (ook tegenwoordig nog) dat een verhaal een begin, een midden en een einde heeft. Deze wetenschap komt oorspronkelijk van…Aristoteles. In de actuele literatuur spreekt men van een 3-act structuur. In Amerika zijn er voor auteurs zelfs hulpprogramma’s (oa Snowflake Pro) ontwikkeld die gebaseerd zijn op deze 3-act-structuur.

Ik vermoed dat deze 3-act-structuur voor een novice als chinees in de oren moet klinken. En er is meer! Bij de 3-act structuur behoort ook de 3-keerpunten-structuur!

Wat is een 3-act en een 3-keerpunten structuur?

Eenvoudig uitgelegd: het is de indeling van een roman in een begin, een midden en een einde. Drie delen, zoals we die kennen bij een theaterstuk of een opera. Daarom noemen we dat: ACT. Echter, om deze act-structuur correct te gebruiken, moet men de basisonderdelen van een verhaal kennen, en hun onderling verband begrijpen. In de vakwereld heb ik verschillende termen ontdekt die hetzelfde bedoelen. Voor mijn artikels heb ik gekozen voor de meest gebruikte en begrijpbare termen.

Blinde vlek: ieder personage bezit een blinde vlek ten opzichte van zijn eigen persoonlijkheid. Die zorgt ervoor dat het beginincident hem uit zijn evenwicht kan brengen. Dit kan een traumatische gebeurtenis uit het verleden zijn.

Beginincident: het verhaal begint met een ingrijpend incident dat het relatieve evenwicht van de hoofdpersoon verstoort waardoor zijn gedrag verandert, dat in tegenstelling is tot zijn gedrag voor het incident. Bijvoorbeeld: een ex-militair die gezworen heeft om nooit nog geweld te gebruiken, zal alsnog gewelddadig worden als zijn vrouw door terroristen vermoord wordt.

Keerpunten: (wordt ook wel rampen of incidenten genoemd) ieder kwartverhaal sluit af met een keerpunt, een wending waarin de hoofdpersoon nadrukkelijk het evenwicht tracht te herstellen, maar er niet in slaagt. In vorig voorbeeld: de vader zal zijn innerlijk evenwicht kunnen herstellen als hij de terroristen onschadelijk heeft gemaakt.

Nevenlijn: de personages in de nevenverhalen zetten het hoofdpersonage almaar meer onder druk, door zijn blinde vlek telkens anders te belichten. Voorbeeld: personen die hem willen weerhouden zelf jacht te maken op de terroristen, andere personen die hem daarbij willen helpen.

Karakterevolutie: in de eerste helft zal de protagonist reageren op wat hem overkomt. In de tweede helft zal hij initiatieven ontplooien. Dat is ook zo voor alle belangrijke personages.

Verplichte scène: dit keerpunt lijkt op het beginincident, maar is nog veel ingrijpender: als de protagonist de situatie niet kan meesteren, zal hij ten onder gaan. Voorbeeld: de terroristen hebben een geliefde persoon (zoon, beste vriend, familielid) uit zijn omgeving ontvoerd om hem te dwingen zijn jacht te stoppen. Hij staat met de rug tegen de muur en zal een zware beslissing moeten nemen, die hoe dan ook gevolgen zullen hebben.

Crisis: de protagonist stelt vast dat hij alleen kan overleven als hij zijn blinde vlek accepteert.

Climax: als de protagonist zijn blinde vlek accepteert, kan hij het evenwicht herstellen en volgt er een happy end. Kan hij dat niet dan volgt er een dramatisch einde. Voorbeeld: de protagonist vindt onverwachte hulp en de ontvoerde persoon kan gered worden. Eindelijk vindt hij rust, ook al moet hij de terrorist laten ontsnappen. Hij ziet het nutteloze van zijn gedrag in en legt er zich bij neer, blij dat hij bij zijn geliefden terug kan.

Omgezet in de 3-actstructuur…

Act 1: neemt ongeveer het eerste kwart van het verhaal in beslag.

Het verhaal begint met een ingrijpend incident en eindigt met een keerpunt. In dit eerste-kwartverhaal worden de protagonisten en antagonisten voorgesteld, terwijl de protagonist in nevenlijnen personen ontmoet die de blinde vlek van zijn persoonlijkheid belichten. Het is zijn onwil die blinde vlek te herkennen en/of te accepteren die ervoor zorgt dat hij er niet in slaagt het verstoorde evenwicht te herstellen.

Act 2: beschrijft het tweede- en derde- kwartverhaal. Aan het einde van het tweede- en derde kwartverhaal (keerpunten), poogt het hoofdpersonage telkens weer het evenwicht dat door het beginincident werd verstoord, te herstellen. Deze pogingen lopen almaar slechter af. Bij het derde keerpunt heeft hij zijn dieptepunt bereikt. Voorbeeld: hij wordt zwaar verwond en komt in het ziekenhuis terecht.

Alle nevenverhalen vormen de nevenlijn. Ze hebben een begin, een midden en een einde. Deze nevenpersonages zetten de protagonist steeds meer onder druk om zijn blinde vlek te erkennen en/of te accepteren.

Halverwege het verhaal, bij keerpunt 2, zal de protagonist niet langer gewoon reageren op wat hem overkomt, maar initiatieven ontplooien die de andere personen verplichten te reageren op wat hij doet.

Act 3: beschrijft het vierde-kwartverhaal, inclusief de ontknoping. Een heftig incident doet hem in een crisis belanden. Als hij zijn blinde vlek wil erkennen of accepteren en zijn innerlijk evenwicht weet te herstellen, dan kan hij in de slotactie het uitwendig evenwicht herstellen, al dan niet door zichzelf op te offeren. Voorbeeld: hij blaast zichzelf op om de terroristen te beletten onschuldige te doden.

Het vierde-kwartverhaal is een gevolg van het eerste-kwartverhaal. Hier wordt het eindresultaat aangeboden van de blinde vlek en het beginincident. Alle vragen worden beantwoord, inclusief de vraag of de hoofdfiguur al dan niet in zijn opzet is geslaagd.

Een voorbeeld in cijfers:

Veronderstel een roman van 320 pagina’s, dus elk kwartverhaal telt 80 pagina’s. Dan heb je na 80 pagina’s een eerste keerpunt die de betrokkenheid van de hoofdfiguur met het verhaal duidelijk maakt en act 1 afsluit. In het midden van act 2, aan het einde van tweede-kwartverhaal bij pagina 160, komt een tweede keerpunt. Rond pagina 240 komt een derde keerpunt dat act 2 afsluit. In de laatste 80 pagina’s van act-3, volgt een antwoord op alle vragen, komt een confrontatie tussen de protagonist en de antagonist, met als uiterst einde de ontknoping van de intrige.

Gemakkelijk te onthouden, na elk kwartverhaal komt een keerpunt, behalve na het vierde-kwartverhaal dat de ontknoping bevat en op een climax eindigt.

Alvorens over te gaan naar de vormgeving van deze acts en keerpunten, een paar hints om je eigen 3-act-structuur in klare taal op papier te zetten, enerzijds om de aandacht te trekken van een agent, anderzijds om het schrijven van de verdere planning en het verhaal vlotter te doen verlopen.

1 Schrijf een eerste zin die een of meer personages introduceert en de verhaalwereld voorstelt.

Noem je hoofdfiguren en lever belangrijke informatie, inclusief persoonlijke background informatie.

2 Een tweede samenvattende zin van het begin, en de voorstelling van het beginincident dat een beslissing uitlokt en de vraag stelt wat de gevolgen kunnen zijn als het hoofpersonage niet in zijn opzet slaagt.

3 Een derde samenvattende zin van het eerste deel van het midden in act 2 (tweede-kwartverhaal) dat naar het tweede keerpunt leidt.

4 Een vierde samenvattende zin van het derde-kwartverhaal dat leidt naar het derde keerpunt, welke een beslissing levert tot het zoeken van de eindconfrontatie.

5 De vijfde samenvattende zin beschrijft de ontknoping of de climax, inclusief de eindconfrontatie en details die je belangrijk genoeg vindt om uit te leggen.

Voorbeeld van een 3-act structuur.

(Dit voorbeeld van mijn roman “Schaduwmannen” zal later uitgewerkt gepubliceerd worden)

Bram Ruyters is getuige van een moord en ontdekt dat een agentschap wil vermoorden. Dit betekent een wending in zijn professioneel leven. Hij vraagt de hulp van een lokale vriend om samen de bedreiging te bestrijden.

Bram Ruyters nieuwe vriendin en kinderen worden ontvoerd. Dit incident is een nieuw keerpunt en hij zal met twee Bosniakken op zoek te gaan naar de ontvoerders.

Bram Ruyter ontdekt de gruwelijke waarheid op zijn laptop. De ontdekking is een grote schok voor hem. Eindelijk de waarheid. Hij besluit dat hij eindelijk in actie moet treden voor het te laat is en hij plant om de vermoedelijke man achter de schermen te ontvoeren, de enige mogelijkheid om drie mensen te redden.

(Wordt verdergezet)

Dit artikel delen?