SCHRIJFACTIVITEIT: CURSIEFJE

Bij een cursiefje verwachten wij een korte tekst, vaak geschreven in de ik-vorm, met gebruik van eenvoudige taal, die echter door de taalhumor vaak verrassend en origineel wordt. Het cursiefje vertelt iets over de dagelijkse realiteit, waarmee verbeeldingselementen worden vermengd, heeft een humoristisch-luchtige toon, vaak gecombineerd met een droefgeestige ondertoon. Maximaal 750 woorden.

Klik voor meer schrijfactiviteiten in het menu op SCHRIJFACTIVITEITEN.

Het cursiefje

Publicatie: | Lieven Vandekerckhove

Géén van haar collega´s huppelde altijd zo gezwind de klas binnen als Mevrouw Snijders, lerares Nederlands in de laatste jaren van het middelbaar onderwijs. Na dik twintig jaar onderricht brandde het vuur nog steeds als in de eerste jaren, toen ze zelfzeker haar eerste stappen in het onderwijs zette. Haar liefde voor de taal liet haar toe om met veel toewijding de neteligste thema´s van de Nederlandse spraakkunst te serveren, en haar brede belezenheid kruidde haar lessen literatuur tot snoepreisjes door de letterkunde van de Lage Landen. Spellingfouten deden haar tenen krullen. Toegegeven, de leerling-tovenaars die al vaker de spellingregels hebben vastgelegd en gewijzigd, hebben er ronduit een potje van gemaakt.   Maar daar had Mevrouw Snijders geen oren naar. Halsstarrig zette ze in op spellingvaardigheid alsof de schrijfwijze een door God gezegend leerstuk was. Nog het best kwam ze op dreef als ze haar leerlingen mocht inwijden in de letterkunde. Ver van wat gebruikelijk was, had ze het daarbij niet alleen over de ‘grote’ literatuur. Met dezelfde eerbied bracht ze ook een genre onder de aandacht, dat verre van algemeen literaire erkenning genoot: het cursiefje. Méér nog, ze had een echte voorliefde voor het genre, en ze dweepte met de grootmeester ervan, Simon Carmiggelt. Ze had er zelfs een gewoonte van gemaakt om elke taalles met de voorlezing van een stukje van Carmiggelt te beëindigen. De kers op de taart.

            Of dat onvermijdelijk is voor iemand die dagelijks voor de klas staat, weet ik niet, maar Mevrouw Snijders zondigde wel eens tegen de pedagogische regel die een gelijke behandeling van alle leerlingen oplegt. Ze had zo haar protégées tussen de leerlingen, en dat voelden de andere leerlingen maar al te goed aan. Op de speelplaats werden de gunstelingen smalend “haar flebbekes” genoemd. Laattijdig inleveren van huistaken werd voor de éne al wat makkelijker door de vingers gezien dan voor de andere. De beurtrol werd maar zelden gerespecteerd als er diende voorgelezen te worden. En dat het altijd ook dezelfde meisjes waren, aan wie al eens een wat vertrouwelijke opdracht werd toevertrouwd, was voor de rest van de klas niet minder opvallend.

            Omgekeerd, helaas, zaten er ook altijd een paar zwarte schapen in de klas. Catherine was er één van. Minstens had ze het gevoel dat Mevrouw Snijders de pik had op haar. En hoewel de lerares wel moeite deed om elk negatief vooroordeel tegen te gaan, lukte dat niet altijd goed. Er stak iets heimelijk gemeens in, vond Catherine. Méér dan gemiddeld behaalde het meisje een onvoldoende op haar toetsen. Bij tijd en wijle werd ze door Mevrouw Snijders zelfs op haar uiterlijk aangesproken. Zelf een kokette dame, die steeds goed opgefruit naar school kwam, vroeg ze op een keer aan Catherine, een mooie verschijning met weelderige zwarte haardos, of ze ‘haar haar wel tot op de wortels gekamd had.’ Het meisje hoorde het in Keulen donderen.

            En toen kwam de dag waarop Mevrouw Snijders haar discipelen de opdracht meegaf om als huistaak eens een cursiefje te schrijven. Catherine wist er niet goed raad mee. Maar haar moeder, die een verwoed lezer was, kwam met een lumineuze idee op de proppen. Ze dacht aan de wrevel van haar dochter over de onvoldoendes die ze te slikken kreeg van Mevrouw Snijders. Hoewel zij daar nooit ernstig was op ingegaan - leraars zullen toch wel beter weten, zeker? -, waren Catherines  klaagliederen toch blijven resoneren. Ze zocht in haar bibliotheek het enige bundeltje dat ze ooit van Carmiggelt gekocht had, en zei tegen haar dochter: ‘Zoek er een kort stukje uit en schrijf dat over.’ Verwonderd over zoveel rebellie keek Catherine haar moeder eerst ongelovig aan, maar sprong dan snel op de kar. Het risico was groot, want allicht had Mevrouw Snijders die bundel ook gelezen. Maar het complot was te mooi om het er niet op te wagen.

            ´s Anderendaags gaf Catherine met een klein hartje haar kopij af. Ze had Mevrouw Snijders daarbij niet in de ogen durven kijken. Doch iedere angst bleek naderhand overbodig: Mevrouw Snijders had het cursiefje van Carmiggelt niet gelezen. Of ze had het zich in elk geval niet herinnerd. Want enkele dagen later, als alle cursiefjes door de lerares gelezen en geëvalueerd waren, kregen de leerlingen hun kopij terug, en kwam het woordje plagiaat in de verste verte niet ter sprake.

            ‘En?`, vroeg moeder als Catherine met het nieuws naar huis kwam.

            ‘Negen op twintig,’ lachte Catherine maar nijdig, ‘negen op twintig. Ze vond er de pointe niet in.’

Enthousiast over deze inzending? Deel je enthousiasme op sociale media m.b.v. onderstaande buttons.

Reacties:

Iedere bezoeker (lid zijn is niet noodzakelijk) kan een reactie geven! Schrijvers stellen vooral je tips en opmerkingen op prijs.
04.08.22
Graag je feedback over de schrijfkwaliteit en schrijfstijl van deze inzending.
Een leuk stukje Lieven. Ik zie er het archaïsche niet van. Wellicht doelt men op woorden die vooral in Vlaanderen worden gebruikt en een enkele zinsconstructie dan die men in Nederland zou kiezen. Ik zou dat niet veranderen. Diversiteit in woordgebruik is juist verrijkend, den ik. Ik vraag me op mijn beurt af of dit stuk over een cursiefje dan wel een cursiefje is of eerder een kort verhaaltje? Ik ven geen expert zoals u bij mij al zag:)
Show more
0 van de 0 lezers vond deze review nuttig
  • lieven vandekerckhove 05.08.22
    Dank Martin voor je waardering. Over de vraag of i hier een cursiefje, dan wel een kortverhaal heb geschreven, kunnen we inderdaad een boom opzetten. De twee genres liggen inderdaad heel dichtbij elkaar, en vloeien allicht makkelijk in elkaar over. Ze kunnen allicht enkel ideaaltypisch gedefinieerd worden, dzw aan de hand van kenmerken die niet steeds (alle) in hun zuivere vorm voorkomen. Dat het stukje hierboven een korte, rechtlijnige vertelling is, heeft het met het cursiefje gemeen; dat er geen eenheid van tijd en plaats in speelt, geeft het meer het karakter van een (kort-)verhaal. Denk ik.
28.07.22
Graag je feedback over de schrijfkwaliteit en schrijfstijl van deze inzending.
Wat een vondst van die moeder. Ook ik had het gevoel dat het taalgebruik wat 'gedragen' is, maar volgens mij is dat ook het grote verschil tussen het Nederlands en het Vlaams. En daarom vind ik jullie taal ook juist zo prachtig.
Show more
0 van de 0 lezers vond deze review nuttig
  • lieven vandekerckhove 05.08.22
    Dank voor je waardering, Sylvia, en niet minder voor je commentaar. Ik ben erg nieuwsgierig, want ik wil bijleren, en dus graag weten wat voor een Nederlands oor zo 'gedragen' klinkt. Is het de woordenschat als zodanig, de combinatie van bepaalde woorden, of de woordkeuze in deze of gene specifieke context (dwz: de keuze van een bepaald woord op een plaats waar in Nederland een ander woord zou gebruikt worden)?
    • lieven vandekerckhove 06.08.22
      @Sylvia Nogmaals dank, Sylvia, voor je toelichting. Dat er wel degelijk taalverschillen bestaan tussen Noord en Zuid, is evident. Zelf bots ik daar regelmatig op in teksten die door jouw landgenoten geschreven werden. Eén voorbeeld, dat niet met individuele stijl te maken heeft, maar met algemeen taalgebruik in het Noorden, is het splitsen van veel werkwoorden die beginnen met een voorzetsel. Als Ik nog eens een reëel voorbeeld aantref, kom ik er hier mee terug.
    • Sylvia 06.08.22
      Dag Lieven, hoe moet ik dat nu uitleggen? Het is zeker de woordenschat, de combinatie van bepaalde woorden, de zinsconstructies en de plaats van een woord daar waar ik als Nederlander het iets anders gewend ben. Voor mij klinkt dat dan wat 'gedragen' maar daarom ook juist zo mooi. Ik lees je verhalen regelmatig voor aan mijn man en als ik het voorlees, mis ik meteen ook wat, want ik lees het voor als Nederlander en mis de mooie klank en tongval van jullie taal. Ik zou in je tekst woorden en zinsdelen kunnen markeren en ik doe dat ook graag voor je als je dat wilt. Maar veel meer hoop ik dat je in deze stijl blijft schrijven, want het is jou stijl en het kleurt je verhalen zo prachtig. Het zijn geen lollige niemendalletjes, maar mooie verhalen met zorgvuldig gekozen woorden. Ik hoop dat je gewoon doorgaat met de kleur van je eigen pen. Hartelijke groet, Sylvia
25.07.22
Graag je feedback over de schrijfkwaliteit en schrijfstijl van deze inzending.
Onderhoudend verhaal, Lieven. Taalgebruik enigszins archaïsch en daardoor ietwat vervreemdend, maar dat is bij Carmiggelt net zo- merkte ik bij vluchtige herlezing van een paar Kronkels. Wat een geluk bij ongeluk, dat de lerares van Catherine niet erg bij de tijd is: Wanneer je namelijk via Google zoekt naar de bron van een willekeurig zinnetje van Carmiggelt- zonder diens naam te vermelden, kom je toch vaak bij de bron terecht dankzij DBNL. Waarschijnlijk kende mevrouw die onvolprezen site niet. (Perfect? Heb beetje moeite met 'als' in combinatie met de verleden tijd.)
Show more
0 van de 0 lezers vond deze review nuttig
  • Lieven Vandekerckhove 26.07.22
    Dag Hans. Ik dank je van harte voor je commentaar, en natuurlijk ook voor de 5 sterren. Wat me bijzonder boeit in je commentaar, is de opmerking dat mijn taalgebruik enigszins archaïsch is. Zelf ben ik mij daarvan niet bewust, maar het interesseert me vanzelfsprekend omdat ik niet wil archaïsch schrijven. Ik weet dus ook niet wat in mijn stukje archaïsch is. Ik wil het wel graag weten, al was het alleen maar om die neiging tegen te gaan. Kan je mij een paar voorbeelden uit mijn tekst tonen waar ik die weg opga?
    Wat nu het gebruik van het woord 'als' betreft om een zin in de verleden tijd in te leiden, moet ik toegeven dat in een voorbeeld uit mijn tekst (... als er diende voorgelezen te worden) deze bijzin ook kan ingeleid worden met het woord 'wanneer'. Doch is 'als' fout? Ik denk het niet. Voor het tweede voorbeeld (... als alle cursiefjes door de lerares gelezen en geëvalueerd waren) geldt hetzelfde. Naar mijn aanvoelen is er eek een verschil in betekenis. Met 'als' ligt de klemtoon op het voorwaardelijke, terwijl met 'wanneer' de klemtoonop het temporele ligt. Mij lijkt dat de keuze vrij is. Niet?
    • Lieven Vandekerckhove 27.07.22
      @HansVillerius Fijn. Dank u.
    • W.J. (Hans) Villerius 27.07.22
      @lievenaugust 1) De nood was hoog: lerarentekort. Ik beheerste de taal beter dan mijn pupillen met migratieachtergrond.
      2) MAVO: middelbaar algemeen voortgezet onderwijs; VMB(!)O: voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs. (Geen HAVO, atheneum of gymnasium, maar algemeen vormende vakken op lager niveau.)
      3) Dat voert te ver, of liever: komt te dichtbij.
    • Lieven Vandekerckhove 27.07.22
      @HansVillerius Hoe kan dat zonder bevoegdheid? En wat betekenen de letterwoorden MAVO en VMNO? We hebben in Vlaanderen blijkbaar een ander onderwijssysteem. Enne... wat heb je beroepsmatig gedaan vóór je in het onderwijs stapte?
    • W.J. (Hans) Villerius 27.07.22
      @lievenaugust Jawel, tien jaar lang rond 2000 op MAVO en VMBO- zonder enige bevoegdheid overigens.
    • Lieven Vandekerckhove 27.07.22
      @HansVillerius Het woord 'opgefruit' kende ik ongeveer 70 jaar lang niet. Ik las het voor het eerst bij, let wel, een Nederlandse auteur, en ik vond het zo mooi dat ik het mij ingeprent heb. Het is zeker niet algemeen bekend in Vlaanderen. Mag ik uit je commentaar besluiten dat je leraar (Nederlands?) bent of geweest bent?
    • W.J. (Hans) Villerius 27.07.22
      @lievenaugust Nee, klopt. Mijn Nederlands is duidelijk minder verzorgd dan het jouwe. Het woord archaïsch drong zich als vanzelf aan mij op: Dat kwam deels door je on-Hollandse woordkeus (‘serveren’ in plaats van geven; ‘goed opgefruit’ in plaats van met make-up; ‘leraars’ in plaats van leraren). Dat lag ook aan het gebruik van die ouderwetse hoofdletter in ‘Mevrouw’. Maar bovenal voerde je mij door Carmiggelt en door de beschreven situatie van een meisjesschool vijftig jaar terug in de tijd. Daarmee bedoel ik verder niks negatiefs. Om terug te komen op het 2e ‘als’ in het zinnetje over lezen en evalueren: Ik beschouwde het nakijken van huiswerk vroeger altijd als één enkele gebeurtenis, zelfs al deed ik tussendoor nog zoveel andere dingen.
    • Lieven Vandekerckhove 26.07.22
      @HansVillerius Ik vergeet nog na te vragen: waar zit het archaïsche in mijn stukje? Je antwoordt op die vraag dat ik geen spreektaal schrijf. Maar archaïsche schrijfstijl is toch geen synoniem voor spreektaal?
25.07.22
Graag je feedback over de schrijfkwaliteit en schrijfstijl van deze inzending.
Aardig cursiefje, Lieven. Toch wel origineel van jouw hand, naar ik mag hopen? Woorden als mevrouw en meneer worden niet met een hoofdletter geschreven. Is het een bewuste keuze om dit hier wel te doen?
Show more
0 van de 0 lezers vond deze review nuttig
  • Lieven Vandekerckhove 25.07.22
    Wat doet je aan de originaliteit van mijn stukje twijfelen, Ewald? Neen, het is geen bewuste keuze om hoofdletters te gebruiken bij 'Mevrouw Snijders', het is blijkbaar doodgewoon fout.
    • Lieven Vandekerckhove 25.07.22
      @Ewald Oef. Overigens is die geschiedenis ook zo gebeurd.
    • Ewald Hagedorn 25.07.22
      Dat was maar een grapje, Lieven, met een knipoog naar de Catherine in jouw stukje die Carmiggelt had geplagieerd.

Ook gratis meedoen aan een schrijfactiviteit? We publiceren je inzending voor minimaal 12 maanden. Meedoen is mogelijk door in te loggen en dan bovenin de pagina op de rode balk te klikken. Nog geen lid? Aanmelden is gratis.