Voor schrijvers, door schrijvers
Blog

Column

Een column is een artikel waarin de schrijver zijn mening geeft over een onderwerp. Soms is de tekst humoristisch, soms provocerend, maar het is altijd de persoonlijke kijk op de wereld van de columnist. Een columnist geeft een beschrijving van een gebeurtenis en maakt daarbij zijn eigen mening duidelijk. Een column moet een emotie bij de lezer losmaken, de lezer moet erom kunnen lachen, het stemt hem tot nadenken of maakt hem boos. Columns zijn wat minder uitgebreid en graven doorgaans minder diep dan essays, maar gaan verder dan de meeste cursiefjes.
Aantal gepubliceerde inzendingen: 643

Voor alle zoekenden van goede wil

© Hans Van Battel op .
[Klik op de profielnaam of -afbeelding voor een overzicht van zijn/haar schrijfactiviteiten.]

Iedereen heeft zich wel ooit de vraag gesteld of er een hogere macht bestaat als scheppende kracht van de kosmos.

Meer en meer mensen verwerpen het geloof hierin, omdat dit getuigt van een subjectieve overtuiging waar geen objectieve kennisgrond voor bestaat. 
Als consequentie hiervan neigt men dan algauw zich tot atheïst te verklaren.

Voor anderen is deze conclusie wat te kort door de bocht: het is niet omdat men erkent niet of onvoldoende te weten, dat God ook niet kàn bestaan. De enige conclusie die men hieruit kan trekken is dat men vooralsnog niet wéét of God bestaat.
En ziedaar: het agnosticisme!

Een agnost schort dus in alle nederigheid zijn oordeel op.

Tot wanneer? 

Tot God zich ook rationeel aan hem openbaart? Zolang deze contradictie zich niet voordoet, kan een agnost niet geloven. Een soort ongelovige Thomas après la lettre dus… Euh?

Of tot de mens zich rationeel zo ver heeft ontwikkeld dat hij alles weet en kan, dus inclusief datgene wat men momenteel aan zulk een God toeschrijft, zoals een kosmos scheppen, want dat was de oorspronkelijke vraag.
Wacht effe… En de kosmos waarin we momenteel leven dan? Daar moet dus deze godmens-die-alles-kan voor teruggaan in de tijd en alle toevalligheden opnieuw creëren waarmee de mens tot stand is gekomen. Inclusief de mogelijkheid dat de mens nooit ten tonele verschijnt. Een soort Goddelijke annihilatie dus… Euh?

O ja! Een agnost kan er natuurlijk ook van uitgaan dat deze toevalligheden helemaal niet zo toevallig waren, maar dat dit Intelligent Design vooralsnog boven z’n petje gaat. Evenals het Unintelligent Design, de Miraculous Theepot van Russel, de Onzichtbare Roze Eenhoorn... Euh?

Kan het misschien zijn dat er iets schort aan zulk een opschortend oordeel?

Maar goed. Spons erover. Laten we in alle nederigheid de agnost diens bevindingen respecteren. Wie ben ik tenslotte om alle mogelijke rationele kronkels van de mens te doorgronden.

Laten we teruggaan naar de oorspronkelijke spagaatstelling waar elk agnost zich in bevindt:

Een agnost is iemand die niet alleen niet weet, maar bovendien niet kàn geloven dat God bestaat zolang de ratio hem dit niet toelaat.” 
Een agnost stelt dus het geloven ondergeschikt aan het weten, althans binnen zijn opschortende uitspraak.

Maar -in analogie met deze uitspraak- bevindt een gelovige zich net zo goed in spagaat:
Een gelovige is iemand die niet alleen gelooft, maar bovendien niet kàn weten dat God bestaat omdat de ratio hem dit niet toelaat.
Een gelovige stelt hiermee dus het weten ondergeschikt aan het geloven, althans binnen zijn overtuiging.

Een gelovige vertrekt dus vanuit een totaal andere invalshoek, aangezien diens overtuiging regelrecht indruist tegen hetgeen wat zijn ratio hem zelf opdringt. Dat kan alleen maar indien een gelovige de ratio volledig buiten beschouwing laat als hem wordt gevraagd naar de redenen van zijn geloof.

Als je zowel de agnost  als de gelovige ernstig neemt, én als de gehanteerde begrippen (weten en geloven) dezelfde lading dekken voor beiden, dan kan je niet tegelijkertijd een agnost en een gelovige zijn, waardoor je -vanuit een rationeel standpunt- de conclusie moet trekken dat een gelovige inconsequent is. 

Nochtans wordt deze gevolgtrekking door de meeste gelovigen in het huidige Westen niet meer betwist, aangezien dit onvermijdelijk tot rationele tegenstrijdigheden leidt én omdat in dit soort discussies het geloof sinds de Verlichting steeds minder beschouwd wordt als een redelijk argument: alle Godsbewijzen zijn immers -middels de eigen gehanteerde rationaliteit- naar de prullenbak verwezen.

Tóch is en blijft een gelovige, ondanks alle mogelijke redelijke tegenargumenten (waarvan hij de redelijkheid niet in twijfel trekt!), met hart en ziel overtuigd van wat hij gelooft; of het nu God is, Allah of Jahweh.

Een rationele cynicus zou er misschien bij zeggen: “of het Vliegend Spaghettimonster”, terwijl een hedendaagse westerse gelovige zulke cynische uitspraak nooit zou doen over het geloof. 
Een cynicus die beweert gelovig te zijn, trapt een open deur in.

Aangezien het geloof niet rationeel onderbouwd kan worden, trekt men algauw de conclusie dat elke agnost in essentie een ongelovige is. 
Toegegeven: er zijn enkele zonderlinge agnosten die niettemin toch geloven, zoals sommige existentialisten. Søren Kierkegaard bvb fundeert zijn geloof dmv de ondoorgrondelijke uitspraak: "Als ik in staat ben om God objectief te benaderen, geloof ik niet, maar juist omdat ik dit niet kan, moet ik geloven." ... Euh?
Dat getuigt niet alleen van een spagaat maar eerder van een haast schizofrene tweespalt van waaruit Kierkegaard het besluit trekt te moéten geloven… 

Al dan niet geloven is natuurlijk niet het logische resultaat van een rationele gevolgtrekking. Tóch verwerpen de meeste agnosten vanuit hun ratio het geloof.
Tegelijkertijd zegt de agnost dat hij niet weet dat God bestaat. Wat voor Godsbeeld verwerpt hij dan? Want door te stellen dat je het bestaan van iets niet weet, onderken je wel de mógelijkheid van het bestaan ervan, dus dan denk je wel een idee te hebben van datgene waarvan je het bestaan (vooralsnog) beweert niet te kunnen weten.
Alsof je door voldoende te 'weten' een beter Godsbegrip kan krijgen en alsof je een Godsidee los kan denken van het geloof erin.

Als je het begrip gelovige evenwaardig stelt aan het begrip agnost (en dat doet een agnost door nederig zijn niet-weten te onderkennen), dan moet een agnost vanuit zijn rationaliteit dus tot de vaststelling komen dat zijn gehanteerde Godsbegrip van een totaal andere orde is dan die van een gelovige.

Mensen die geloven, die zién dit doordat zij zélf deel zijn van hun geloof. Dat is de essentie van een geloofsopenbaring.
Een gelovige hoeft zijn geloof helemaal niet rationeel te onderbouwen. Hij heeft een innerlijk weten wat stoelt op openbaring. Een weten wat weliswaar niet tot wetenschappelijke kennis leidt, maar wat zelfs nog rotsvaster van aard is dan het weten wat een agnost hanteert.

Zowel het Godsidee als de begrippen geloven en weten, blijken dus voor een agnost en een gelovige een heel andere inhoud te hebben.

Een agnost vertrekt vanuit een objectief standpunt van waaruit hij zichzelf rationeel distantieert van beide begrippen om ze hanteerbaar te kunnen plaatsen in een kenniscontext. Het conflict met het eigen subject in hem dwingt hem -als ontoereikend mens- op de knieën, om van daaruit nederig te onderkennen dat hij (vooralsnog) geen uitspraken kan doen over het bestaan van God.

Misschien kan opgeworpen worden dat een agnost dit nederig niet-weten simpelweg hanteert vanuit een gebrek aan momentele wetenschappelijke kennis. Maar dat zal élke wetenschapper volmondig toegeven, of hij nu gelovig is of niet. De wetenschap legt meer bloot van hetgeen zij niét kan verklaren dan wat ze wél kan aantonen.
Nee, deze nederigheid uit zich vanuit het nederige zélf, het subject waarbinnen een agnost zichzelf als dusdanig definieert, maar waarbinnen zijn ratio geen bevoegdheid heeft aangezien de ratio slechts iets kan zeggen over een object wat buiten het verklarende subject wordt geplaatst. Zelfs als een psycholoog iets zegt over ‘het subject’, dan nóg plaatst hij dit in het objectief kenbare.

Een gelovige daarentegen doorleeft vanuit zijn subject de relatie tot God, waarbij geen objectieve distantiëring wordt betracht, maar integendeel haast een symbiotische toenadering. Het conflict met zijn ratio dwingt hem -als ontoereikend mens- op de knieën om van daaruit nederig te onderkennen dat God existentieel niet kenbaar is, omdat de ratio hem dwingt zijn Godsbegrip uit het subject van de gelovige zélf te halen om het als object te kunnen evalueren, wat voor hem geen optie is.

Dus, waarom zou een gelovige geen agnost kunnen zijn?
Daar hoef je geen moeilijke existentialistisch gefundeerde rationalistische kronkels voor op te bouwen, zoals Kierkegaard.
Tref niet élke agnost op de bodem van zijn bestaan een dun laagje geloof aan? Niet dat pseudo/psychologisch geloof waarmee je je leven opfrist hé! Maar..., je weet wel: het existentiële spul  :), the real stuff, het geloof waar je zélf deel van bent. Ook al leidt dit niet tot een God, maar in een diep geloof in bvb het mensdom of de natuur, of een kosmisch of spiritueel beginsel...
Zetelt de onzekerheid van een agnostisch standpunt niet juist hierin?

Het begrip agnosticisme krijgt dan voor de gelovige een heel andere invulling. Waar een ‘klassieke’ agnost vertrekt vanuit zijn objectief-rationele ontoereikendheid, vertrekt een gelovige vanuit zijn subjectieve ontzag voor het rationeel onkenbare. 

Waar een agnost zichzelf in essentie als ongelovig ziet, erkent een gelovige in essentie zijn onwetendheid. 

Maar dat niet-weten van een gelovige is mystiek van aard. Vanuit zijn subject aanhoort de gelovige het verhaal van een Magische Verteller, maar is daarnaast bvb professor in theoretische natuurkunde. Een wonderlijke wereld.

Leidt rationalisme onverbiddelijk tot ongeloof? Of getuigt zulk een uitspraak eerder van eenzelfde halsstarrigheid waar de Verlichte rationalist al eeuwen de gelovige mee om de oren slaat, ook al is (of was) dit dikwijls terecht.

Een Verlicht redenaar mag zijn rationele inzichten niet boven een geloofsopenbaring stellen, en vice versa. Dit wél doen leidt niet alleen tot intolerantie, maar ook tot miskenning van de ander.

Zowel voor de opschortende agnost als voor de overtuigde atheïst en gelovige ligt er een uitdaging in onze hedendaagse westerse wereld in het zoeken naar convergentie tussen geloof en rationaliteit, na eeuwen van steeds verdere afsplitsing.

Misschien is dit wel de meest bevrijdende nieuwjaarswens voor ieder zoekende van goede wil!

 
 
 
 
 
Dit artikel delen?
Waardering voor je inzending op Schrijverspunt

Graag je waardering voor : Voor alle zoekenden van goede wil

Aantal hits voor dit artikel: 273
 
KLIK OP HET GEWENSTE AANTAL STERREN (1-5)  OM EEN WAARDERING TE GEVEN EN/OF SCHRIJF SVP EEN KORTE REVIEW
5 sterren = zeer de moeite waard, 4 sterren = de moeite waard, 3 sterren = lezenswaardig, etc..
Periodiek verwijderen we 'oudere' inzendingen o.b.v. geen of lage waarderingen door bezoekers. Door een waardering te geven bepaal jij dus mede de continuïteit in publicatie van een inzending!
De waardering voor dit artikel:

Gebruikerswaardering: 2 / 5

Ster actiefSter actiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Reacties   

# InhoudelijkRudy DE RIDDER 01-01-2020 21:44
Gelezen... ik begrijp nu nog minder van wat je in je titel en openingszin ons wil bewijzen. Jammer want mij lijkt er aardig wat predikend vuur in dit betoog te zitten.
Ook de beste wensen voor dit nieuwe jaar
# ... Euh?Hans Van Battel 21-12-2019 16:34
:lol:
# Euh?Guido Aerts 21-12-2019 17:17
Euh, zeg dat wel, ja!
# RE: Euh?Hans Van Battel 21-12-2019 17:48
En ik bedoelde alleen maar: "Gelukkig Nieuwjaar en vrede voor iedereen van goede wil!!!"
:lol:

Login of registreer (gratis) om een reactie te plaatsen

A Taste of Talent ?

Elke keer, bij een nieuw bezoek aan deze pagina, een ander en actueel leespakket!
Wist je?

Random:

Hectiek
| Eelco Visser | Quote