Voor schrijvers, door schrijvers
Column

Column

Aantal gepubliceerde inzendingen: 673

Essentie - zin of onzin?

Je zou de essentie van begrippen kunnen situeren op dat niveau van abstractie waarna verdere abstractie niet meer voor mogelijk wordt gehouden.
 
De essentie van het idee “het subject” berust dan op een innerlijke tegenspraak: de essentie van het subject valt niet verder te omschrijven omdat het in essentie uitsluitend naar zichzelf verwijst waardoor geen verdere objectivering meer mogelijk is. Het subject ligt daardoor volledig buiten elk wetenschappelijk bereik: het subject is in essentie niet verder te hanteren. Met een opsomming van kenmerken kan een wetenschappelijke blik niet doordringen tot de essentie van eender welk begrip. Vandaar dat begrippen als “essentie” worden geweerd uit elk modern wetenschappelijk denken. De nieuwsgierigheid van de mens zal zich nooit laten beteugelen door het idee ergens het allerlaatste woord over gezegd te hebben. Na elke opgeloste vraag dienen er zich algauw tientallen verdere vragen aan. In dit proces weigert men zich neer te leggen bij een “ultieme” verklaring. Het te onderzoeken voorwerp –het object– blijft ten allen tijde een object.
 
Als consequentie benadert de wetenschapper elk subject vanuit de wereld der objecten en kan nooit de hand leggen op de “essentie” van het subject. Praten over “het subject” kan alleen maar in termen van objectief vast te stellen kenmerken die telkens verder onderzocht kunnen worden en mist dus de “essentie” van het subject ‘an sich’. De kern van het subject is niet te vatten van buitenuit en kan slechts van binnenuit ervaren worden, wat uiteraard slechts mogelijk is als het subject samenvalt met diegene die er de hand op wil leggen –zichzelf– , al stelt deze zich daarmee voor een onmogelijke taak.
 
Men zou hieruit kunnen concluderen dat “essentie”, als laatste abstractieniveau, een zinloos begrip is. Maar dit impliceert dat de ervaringswereld van elk individu ook zinloos zou zijn, iets wat slechts onderschreven wordt door mensen in een depressie. Het is precies vanuit de subjectieve ervaringswereld dat we deze ervaren als zinvol of als een zinvolle zoektocht naar de ultieme volheid als laatste abstractieniveau, de essentie van het leven. Hoe onmogelijk deze opdracht ook zou zijn, men kan dit zoeken en de zin hiervan niet ontkennen omdat deze zinvraag zich voortdurend opdringt. Dat er daardoor een woordenschat ontstaat wat dit proces helpt te omschrijven, kan misschien door de wetenschap geweerd worden maar dringt zich voortdurend op bij elke mens onder de vorm van spiritualiteit, mystiek, het bereiken van “de Boedha”, het geloof in het Nirwana of het eeuwige leven, een allesomvattende liefde of verbondenheid... m.a.w.: een laatste niet verder te omvatten volheid waarin men zichzelf verliest in de alles overstijgende hoogst persoonlijke ultieme immanente ervaring van bvb een animistische harmonie of een goddelijke of platonische eeuwige transcendentie.
 
Welke weg men ook bewandelt, deze is steeds onlosmakelijk en intrinsiek verbonden met het ontstaan –de geboorte– van het eigen ik. Ook de wetenschapsbeoefenaar werpt zijn blik op een steeds verdere uitdieping van de werkelijkheid, maar kan slechts in een tussentijdse consolidatie afstand nemen van zijn speurtocht om zich van de zin ervan te laten doordringen. Als hij op dat moment zegt: “Ik geloof niet, ik weet” bevindt hij zich op hetzelfde niveau als de gelovige die bij een openbaring zegt: “Ik zie het, ik ervaar het, ik weet het”. Dat “weten” heeft dan voor beiden eenzelfde openbaringsgehalte, ook al is de weg ernaartoe anders. Beide wegen zijn mutueel exclusief: vanonder een wetenschappelijke pet negeert men elk zingevend karakter, vanuit een immanente blik sluit men de objectieve greep op de wereld uit. Maar eenzelfde individu kan altijd wisselen tussen beide gezichtspunten waardoor wetenschappelijke inzichten kunnen bijdragen aan de zinvolheid van het leven.
Dit artikel delen?
Auteur van dit artikel:
© Hans Van Battel
Klik op de naam of afbeelding van de auteur voor meer informatie.
Hits: 77
Publicatie op .
Tags: Columns

Geef een waardering voor: "Essentie - zin of onzin?"

Geschreven door Hans Van Battel . Geplaatst in Column.
Klik op de naam of afbeelding van de auteur voor meer informatie.

Jouw feedback hier?

Dat is mogelijk met een waardering en/of jouw commentaar te geven.
Ook kun je reageren op commentaar van anderen.
 
Periodiek verwijderen we 'oudere' inzendingen o.b.v. geen of lage waarderingen. Door een waardering te geven bepaal jij dus mede de continuïteit in publicatie van een inzending!

Nu te koop...